რუბრიკა ლიტერატურა ძველი თბილისის კვლევა

„როიალ მერის“ „ოსმალური მარში“ ტფილისში | აბო იაშაღაშვილი

„ოსმალური მარში” საფათერაკო რომანია ХIX საუკუნის ტფილისზე. პერსონაჟების ნაწილი ერთ დროს ნამდვილად არსებული ადამიანები არიან, წიგნში აღწერილი ზოგიერთი ფაქტი კი მართლაც მოხდა. 

იხილე ვრცლად

Share Tweet Pin It +1

0 Comments

რუბრიკა ლიტერატურა

ავლაბრის სახარება | აღასი აიჰვაზიანი

ავლაბრიდან მოჩანს ყველაფერი. მთელი თბილისი თავისი მიხვეულ-მოხვეული ქუჩებით: შაითან ბაზარი, ერევნის მოედანი, საპნის ქუჩა, ნარიყალა, სუფსარქისის ეკლესია, სიონი, ბერძნული ეკლესია... ავლაბრიდან მოჩანს ბატონების - ხატისოვის, მელიქ-აზარიანცის სახლები, თამამშევის ქარვასლა, ტერ-ოსიპოვის და ზუბალოვის თეატრები, გოგილოს აბანოები...

ავლაბრიდან მოჩანს „მადამ სალომკას“ მომწვანო-მოცისფრო თვალები, ქალბატონ სუსანას თეთრი, ქათქათა ფეხები, ქალბატონ მერის ამაყი მკერდი.

ავლაბრიდან მოჩანს წვრილმანებით მოვაჭრე სოლოლაკელი მარტიროსას ფული, რომელსაც გულდასმით მალავს ქისაში. მოჩანს სოფოს ჭაღარა თმა, „ვერზილა საკოს“ „პაჩინკები“.

ავლაბრიდან მოჩანს კოჯორი, ბორჩალო, შავნაბადა და ... პარიზი! 

ავლაბრიდან მოჩანს თბილისური ქორწილება და გასვენბები, ავადმყოფობები და სიზმრები...

ავლაბრიდან მოჩანს თბილისის უბედურებები...

და თუკი ვინმეს ძლიერ მოაწვება დარდი, მაშინ ის ავლაბრიდან დაინახავს სარქისოვის ღვინის სარდაფს, სადაც „დათრობა აბაზი ღირდა“. ეს იმას ნიშნავს, რომ ღვინო კი არ ღირს აბაზი, არამედ დარდის ღვინოში ჩახრჩობა. დალიე რამდენიც გინდა და გადაიხადე მხოლოდ აბაზი. აქ იციან, რომ არაერთი უბედურებაა თბილისის თავს, ავლაბრის გარშემოც და შიგ ავლაბარშიც.

ავლაბარში ხალხი მკაცრად იცავს ღირსების კანონებს. ღირსების საკითხებს ერთმანეთს არ პატიობენ, ღირსების გამო მზად არიან თავიც მოიკლან და ერთმანეთიც დახოცონ.

აქ ისეთივე გაშმაგებით უყვართ, როგორც სძულთ და კლავენ.

და თუკი სიყვარული უიღბლოა, ამოიღე აბაზი და სარქისოვის ღვინის სარდაფისკენ გასწიე.

კინტო გორელოს უკარება ოლია შეუყვარდა. ყოველ ღამე ორმოც მედუდუკეს შეაგროვებდა და მღეროდა ავლაბარში, მღეროდა საიათნოვასა და ბესიკის ლექსებს, ეგებ მისი ბრაზიანი მზეთუნახავის სახეზე ღიმილი შეენიშნა, ერთხელ მაინც რომ გამოეხედა მისკენ თავისი სევდიანი თვალებით.

ორმოცი მედუდუკის ჰანგი ეფინებოდა თბილისს, როგორც სუფრა - უხვად გაწყობილ მაგიდას; ეს ჰანგები არხევდა ჯვრებს ეკლესიის გუმბათებზე, თითქოს ტირიფი ყოფილიყოს.

სიყვარული დაძრწოდა ავლაბარში და არავინ იცოდა როდის გამოჩნდებოდა და სად წავიდოდა ეს ხუმარა. ზოგს წარმოუდგენლად აამაღლებდა, ზოგს დასაცინს გახდიდა, ჩამოჰკიდებდა ქამანჩსა და სანთურას, მხარზე ბულბულს დაუსვამდა და ისიც დაეხეტებოდა ქუჩებში და მისი ხმა მთელ ავლაბარში, ე.ი. მთელ თბილისში ისმოდა.

თუკი ავლაბარი სიყვარულის ერთ მსხვერპლს თანაუგრძნობდა, მეორეს ტალახში სვრიდა, თვალსაწიერიდან იშორებდა.

სცადე და მაგალითად, ბატონი ასატურიანი, მირზა ასატურ ხანი შეიყვარე, ოდესღაც ყველაზე პატივსაცემი ადამიანი ავლაბარში, ფილოსოფოსი, რომელმაც ყველაფერი იცოდა, მსოფლიო ნახა, საუბრობდა დიოგენეზე, თმა ჰქონდა თეთრი, როგორც ავლაბრის სიწმინდე, თვალები ცისფერი, როგორც ავლაბრის ოცნებები, მაღალი, ზემოდან დასცქეროდა ყველას, როგორც ავლაბარი - თბილისს. ყველაზე ჭკვიანი, ყველაზე განათლებული, მოკლედ, მოსიარულე ბიბლიოთეკა.

სოლოლაკში სომხურად ლაპარაკობს, ვერაზე - ქართულად, ეკლესიის ეზოში - ძველ სომხურზე, სირაჩხანის ხელოსნებთან - ახალ სომხურზე, სასახლის მოედანზე - რუსულად, თათრის მოედანზე - სპარსულად, კირიჩნიზე - გერმანულად, ხოლო ავლაბრელებთან - ავლაბრულად. ხოლო, რა ენაზე გაესაუბრა სიყვარული, ვერავინ გაიგო. ავლაბარში ეჭვი არავის ეპარებოდა, რომ ასატურმა ეს ენა არ იცოდა და არც უნდა ესაუბრა მასზე.

მაგრამ, ის ამ ენაზეც ამეტყველდა! ჯობდა, ხმა არ ამოეღო! მთელ ავლაბარში თავი მოეჭრა! ახლა უკვე აღარავინ ამაყობდა მისით. დასანანია, ოდესღაც ავლაბრელები სპეციალურად ატერებდნენ ქუდს, ასატურთან შეხვედრისას მოწიწებით რომ მოეხადათ - მეტი როგორღა გამოეხატათ პატივისცემა?!

ახლა კი ის ერთი ჩვეულებრივი ავლაბრელი გახდა, რა უნდა ეკითხათ მისთვის, როცა რჩევა თავას სჭირდებოდა.

ეჰ, ბატონო ასატურ... ჯუღელი (გიულიუსტანი, ჯულფა) მირზა ასატურ ხანის შვილო, შენ ხომ ავლაბრის უძველეს და პატივსაცემ ოჯახში დაიბადე, შენ ჭეშმარიტი ავლაბრელი ხარ, ჩვენი სინდისი და ჭკუა, გერმანიაში სწავლობდი, ცხოვრობდი როგორც წმინდანი, ღვთის სიტყვას ეჩმიაძინში ეზიარე, ვენეციაში ხომ ადამიანის ტანჯვის ფილოსოფია და ისტორია შეისწავლე... და ჩვენ როგორ დავანებებთ მოხატულ ლამასახიანს, ჩვენი სიამაყისა და სიყვარულის გათელვას?!

როცა მამაშენი, მირზა ხან უფროსი გარდაიცვალა, ავლაბარი გლოვამ მოიცვა. მისი კუბოს ქვეშ გაიარა ყველა ყარაჩოღელმა, მასწავლებელმა თუ მსახიობმა. კუბოს წინ კინტოებს მცხეთის ბაღები მიჰქონდათ - ყვავილები, მიწითა და ფესვებით... თავად გაბრიელ აღა სუნდუკიანცი ქუდმოხდილი მოჰყვებოდა სასახლეს. მოატარეს კუბო ავლაბარს, რამდენჯერმე თბილისს შემოუარეს, უკან დაბრუნდნენ და ხოჯავანქის მიწას მიაბარეს.

და შენ რა ქენი ასატურ-ხან, ჩვენო შვილო და ძვირფასო მამავ, ჩვენო აკადემიავ? ნუთუ მეცნიერება და ამდენი ენის ცოდნა საკმარისი არ იყო იმის ასახსნელად, რომ სიყვარული შენი საქმე არაა? შენ სხვა ხარ, შენი ჭაღარათი, ღვთის კაცო, ავლაბრის მამავ.

და ვინ შეიყვარე? ბრძენი, პატივსაცემი ქალი მაინც შეგერჩია?! არა! ის ქერქეტა ამჯობინე. არავინ იცის საიდან მოვიდა, მთელ ავლაბარს სულში ჩააფურთხა და ერთხელაც, როგორც ქურდი კატა შენს სახლში შემოძვრა, იქიდან კი ორსული გამოვიდა, რა ქვია ახლა ამას?

ამბობენ, მკითხავმა ვარომ მიუჩინა გოგო ასატურს, მისთვის სახელი რომ გაეტეხაო. ასატურის დიდება მას მსოვენებას არ აძლევდა. ხუმრობა ხომ არაა, ვარომ ამერიკის პრეზიდენტის სიკვდილი და ნიკოლოზ II-ის თბილისში ჩამოსვლა და ავლაბარში მობრძანება იწინასწარმეტყველა.

თავისთან, კედელზე ვარომ ავლაბრის ფოტოს ფონზე ნიკოლოზის ფოტოც გააკრო, ანუ, მეფის სურათი და ავლაბრის ხედი გააერთიანა. არავინ იცის როგორ მოახერხა და არც კითხულობენ. ვაროსთვის ეს მარტივი საქმე იყო. კითხვაზე, როგორ მოხდა, რომ მეფე აქ არავის უნახავს, ნერვიული ღიმილით პასუხობდა - „ის ღამით მობრძანდა, თქვენი ხმამაღალი შეშახილები რომ არ გაეგო“-ო.

ახლა კი, სწორედ გერმანულის მოცდნე, ცისფერთვალება ასატურ ხანისა და ვაროს გზები გადაიკვეთა.

„დიახ, ეს მე მოვიმოქმედე, მისი ქედმაღლობის დამსხვრევა მინდოდა და მივაღწიე კიდეცო“, - ნამოქმედარს ადასტურებდა ვარო.

აღარ იცოდნენ ავლაბრელებმა, ერწმუნათ თუ არა მისი, თუმცა მაინც მიმართეს - „ახლა კი ყველაფერი გააკეთე, ცნობიერება რომ დაუბრუნდესო!“

დიდხანს უწყრებოდნენ ბატონ ასატურს, უქოდოდ დადიოდნენ, რომ შეხვედრის დროს ქუდის მოხდა არ დასჭირვებოდათ. მისი სახლის წინაც ერიდებოდნენ გავლას და ბაზარში მის დანახვაზე ფასებს უმატებდნენ. მაგრამ ჩუმად მაინც უთვალთვალებდნენ ყოფილ კუმირს და დანანებით ოხრავდნენ.

მათ თვალწინ ცეცილიას გოგო. პატარა ვარდო. ვარდუა, ვარდუშა, ვარდიკო... ნამდვილი ავლაბრელი, მისი შედევრი. ყველანი ამჩნევდნენ, როგორ გაახალგაზრდავდა და დამშვენდა ასატურ ხანი, როდესაც ლოცვისას, ეკლესიაში, მზის სხივებით განათებულ მწუხარე თვალებს მაღლა სწევდა.

კვირაობით ჭაღარა ასატური პატარა ვარდოსთან ერთად სეირნობდა ავლაბარში. ისეთ შთაბეჭდილებას ტოვებდნენ, თითქოს ქრისტე დაეშვა ამქვეყნად ქალიშვილთან ერთად - რაღაცნაირი, ახალი, ავლაბრის სახარება.

რამდენ ხანს შეეძლო ავლაბარს გაბუტვა? და მან უკან დაიხია, დათმო. როგორც შეეძლო, ავლაბარს სიყვარული არ გაეგო? თვით სიყვარულის ნაყოფი და ჩვილი. დაე, ასე იყოს... რას იზამ, თუ ცეცილია ავლაბარს არ მოსწონს, თუ ეს ყვეალფერი ცოტა სასაცილოა?!

კვლავ ქუდს იხდიდნენ მის წინაშე, კვლავ ღიმილით ხვდებოდნენ, წმინდად დარაჯობდნენ მის სიყვარულს, მის ოჯახურ ღირსებას.

ასეთია ავლაბარი, მოსიყვარულე და ამავე დროს - ეჭვიანი! თუ ჩაიხუტა, ასატურ ხანის ოჯახი - მისი ოჯახიცაა, თუ ჩაიხუტა, სიცოცხლესაც გასწირავს მისთვის.

და უხაროდა ავლაბარს ასატურ ხანისა და ვარდიკოს ყოველი გამოჩენა, უკვირდა, ადრე როგორ ვერ ამჩნევდა ამ სილამაზეს.

ასეც შეუძლია ავლაბარს სიყვარული და ისეც...

ყოველ კვირას, თეთრი და შავი თუთა მოჰქონდათ კინტოებს პატარა ვარდოსთვის თაბახით, მსახიობები ყვავილებს ჩუქნიდნენ.

ავლაბრელთათვის ძვირფასი იყო ასატურ ხანის ღირსება, ამიტომაც პატივისცემით ესალმებოდნენ ქალბატონ ცეცილიას, მოწიწებით თვალს აყოლებდნენ. ღმერთმა დაიფაროს და ვინც ისე არ შეხედავდა მას...

ავლაბარი იყო ეჭვიანი და ამაყი, მაგრამ ბავშვის გული კი ჰქონდა...

ერთხელ პირდაპირ სცენიდან აიტაცეს იაგო ხელში და მეტეხის კლდიდან მტკვარში გადააგდეს. შემდეგ კი ისეთივე თავგანწირვით გამოიყვანეს წყლიდან იაგოს როლის შემსრულებელი სეხბოსიანი.

„რას აკეთებთ, რას, შეიშალეთ?“, - ატირდა მსახიობი როცა გონს მოიყვანეს.

ავლაბარი გაოცდა, „არ გესმის? ჩვენ იაგო დავახრჩეთ და მსახიობი გადავარჩინეთ, რა არის აქ გაუგებარი?“

სეხბოსიანი ჩაფიქრდა და დაეთანხმა.

ბრძენი ავლაბარი, შეშლილი ავლაბარი...

და სწორედ ამ ავლაბარმა, რომელიც თვალს ადევნებდა ქუჩაში მამაკაცებს, ურცხვი ღიმილით რომ არ შეეხედათ ცეცილისთვის, რომელმაც მას დაცვა მიუჩინა, ხან - გევო და ხანაც შავო, სწორედ ამ ავლაბარმა დაინახა, და გულზე მჯიღი იკრა - „ნეტამც მოვკვდე და ამას არ ვხედავდე!“

ცეცილია ავლაბრიდან გამოდის და გოლოვინსკზე მიემართება, მუშტაიდის ბაღისკენ და „ნახალოვკაშიც“ კი! იქ რა ესაქმება? ავლაბარი თბილისში კი მდებარეობს, მაგრამ მას იქ არაფერი ესაქმება. აქ რა აკლია? ბაზარი? აგერ ისიც. ეკლესია? ინებე. თეატრი? მობრძანდით.

და ბევრი რამ გაიგო ავლაბარმა ამ უსამართლო ქვეყანაზე. დანაღვლიანდა, ჩაფიქრდა, ცოტა ხნით სარქისას სარდაფში დაჯდა და გადაწყვიტა - სესილიამ უნდა დატოვოს ავლაბარი, წაეთრიოს შორს აქედან! და ავლაბარმა გამოუტანა განაჩენი, კედელთან მიიმწყვდია. მათი ასატურ ხანი შეუბღალავი უნდა დარჩეს. ისე უნდა მოიქცნენ, რომ ის არ გატყდეს, ავლაბარმა ხომ იცოდა - „ტუ ადამიანი თავის სინდის-ნამუსს განუდგება, ის შეიძლება დაიღუპოს. ნელ-ნელა ყველაფერს პატიობს; უფლებას აძლევს, რომ მოატყუონ, შემდეგ ყლაპავს მორიგ უღირს ქმედებას და ბოლოს თავადაც შეუძლია იცრუოს. ქრება მისი სიწმინდე.“

ასატურ ხანი შეიძლება დაეცეს, დაკარგოს ციური იერი, ღმერთმა დაიფაროს... ამ შემთხვევაში ხომ ქვეყანა დაიქცევა... რთულია ღირსეული, სამართლიანი ადამიანის შექმნა და შემდეგ მის დაკარგვასთან შეგუება.

სიცრუე არ უნდა შეეხოს ასატურ ხანს, რადგან ჩვენ ვიცით, დაე მანაც გაიგოს, მთელი ავლაბრის დასაცინი ხომ არ გახდება! დაკარგავს თავის ფასს და მისი სიმართლე სასაცილო იქნება, ტყუილზე უარესი.

დაელაპარაკა ავლაბარი ცეცილიას. სხვა გამოსავალი არ ჰქონდა და დანებდა, ასატურ ხანს ავლაბრელებთან ერთად მოუყვა თავის თავგადასავლებს, თანაც დაამატა - „მაშ, ეს გინდოდათ თქვენ?“

რომ იფიქრეს, მორჩაო, სწორედ მაშინ, გარშემომყოფთ თვალი შეავლო  და თითქოს ყველაფერი აფეთქდა - „არც ბავშვია შენი!“, ამოთქვა ცეცილიამ.

„ოხ, ოხ“, აღმოხდათ ავლაბრელებს და მაღლა აიხედეს - ახლა ნამდვილად მეხი გავრდება, სეტყვა წამოვა და შეურაცხჰყოფილ, უსირცხვილო ავლაბარს გადაუვლის.

„ჩვენი ცხოვრება, ქრისტეს ასული ვარდიკო ბაზრის ქალად, ვაჭრობის შვილად იქცევა“.

ცეცილიას სიტყვებზე ასატურ ხანს დარდი მოაწვა, შემდეგ კი მშვიდად თქვა:

„ვარდიკო ჩემი ქალიშვილია“.

„აუფ“, - აღმოხდათ გაკვირვებულ ავლაბრელებს.

„როგორ, ასატურ აღა? ის ხომ თავად ამბობს“, - ჰკითხეს ავლაბრელებმა.

„მან არ იცის!“, - მიუგო ასატურ ხანმა და უყურებდა მათ ნათელი მზერით და ყველამ იცოდა, რომ ის არასდროს ცრუობს.

„როგორ, თუ მე არ ვიცი“, - განრისხდა ცეცილია.

„შენ არ იცი“, - უპასუხა ასატურ ხანმა და სესილია დაიბნა. თავდაპირველად უტიფრად გადაიხარხარა, შემდეგ კი ეჭვით შეხედა ავლაბრელებს და ატირდა.

„კარგად დაფიქრდი ასატურ ხან“, - მიმართა ღირსების მკაცრმა დამცველმა, დავითმა - „რადგან ცეცილია ამბობს, აქ რაღაც ხდება!“

„არაფერიც არ ხდება“, - ღიმილით უპასუხა ასატურ ხანმა.

დავითი გაჩუმდა და ჩაფიქრდა.

„ნუ ტირი!“, - დაამშვიდა ასატურ ხანმა ცეცილია და ცეცილიამაც დაუჯერა მას.

მთელმა ავლაბარმა ყურადღებით შეათვალიერა ვარდიკო და დაინახა, რომ ის ნამდვილად ასატურის ქალიშვილი იყო. დაინახეს, თუ როგორ უყვარს ის ასატურ ხანს, დაინახეს ეს დიდებული სიყვარული, რომელიც ვერ იქნებოდა ტყუილი და სიყვარული, რომელმაც ყველაფერი ახსნა.

მათი სიყვარული ნათებას ჰგავდა... რა მანძილითაც არ უნდა დაშორებოდნენ ერთმანეთს, თუკი ვარდიკო ავლაბრის ერთ ბოლოში იყო, ასატურ ხანი კი მეორეში, მათ შორის მოქცეული ავლაბარი კაშკაშებდა!

იხილე ვრცლად

Share Tweet Pin It +1

0 Comments

რუბრიკა ლიტერატურა პუბლიცისტიკა

ორი სახლი ძველ უბანში |

„იმ დროს ბერია ჩვენი სახლის პირდაპირ, ყორღანოვის (ახლანდელი ქიაჩელის) ქუჩაზე ცხოვრობდა. მისი აივანი ჩვენსას გადმოჰყურებდა. ხშირად აივანზე მდგომი მამა ბერიას რომ დაინახავდა, სწრაფად ოთახში შემობრუნდებოდა. მისი დანახვაც კი არ სიამოვნებდა“, - ქეთევან ჯავახიშვილი, მოგონებების წიგნი.

იხილე ვრცლად

Share Tweet Pin It +1

0 Comments

რუბრიკა ქალაქი

კუკიის ანაბანა | ტიგრან ამირიანი

თბილისი გამოირჩევა იმით, რომ აქ ყოველთვის იპოვნით წაშლილი მეხსიერების ტოპოსებს, მაგრამ, ამავდროულად, არსებობს სრულიად განსხვავებული სოციოკულტურული და ეთნიკური ფენების წარმომადგენელთა კერძო მეხსიერების შემჭიდროვების, შეკუმშვისა და დაშრევების ადგილები და ძეგლები.

ერთ-ერთი ასეტი საოცარი ადგილი კუკიის სასაფლაოა, რომელიც ქალაქის მარცხენა სანაპიროზე, ჩუღურეთში მდებარეობს. სასაფლაო ე.წ. „ახალი სოფლის“ ადგილზეა, რომელსაც მოგვიანებით კუკია ეწოდა.

ერთ-ერთი მოსაზრებით, ამ სიტყვით წარმართულ რიტუალებში გამოყენებულ თოჯინას აღნიშნავდნენ. 

XIX საუკუნეში სოფელი თბილისს შემოუერთდა და მის განაპირა უბნად იქცა.

სასაფლაოს ასაკი სხვადასხვა მონაცემებით 300-400 წელს ითვლის. ნებისმიერ შემთხვევაში, საფლავის ქვები მოწმობს, რომ აქ არა უბრალოდ სასაფლაო, არამედ თავისებური მოგონებების მუზეუმია, სადაც სტილისტურად და ეპოქალურად განსხვავებული სკულპტურები სახელების, ისტორიებისა და ბიოგრაფიების კოლექციას ქმნის.

XVIII საუკუნის საფლავთა ნაშთები თითქმის არ დარჩენილა. საფლავთა ძირითადი ნაწილი XIX-XX საუკუნეებს მიეკუთვნება. ზოგიერთ ქვაზე დრო ნელ-ნელა შლის წარწერებს. მომსვლელები და მესაფლავეები კი ამოკვეთილ ქვებს ცარცს ავლებენ, რათა აქ დაკრძალულთა სახელები ამოიკითხონ.

იხილე ვრცლად

Share Tweet Pin It +1

0 Comments

რუბრიკა ლიტერატურა

ლიფტი | ალეკო შუღლაძე

როცა მამაჩემის გასვენებაზე ვიღაცამ იკითხა, ლიფტით ხომ არ ჩაგვეყვანაო, ამ მოულოდნელი ექსპერიმენტის მოლოდინში, ჩემდა უნებურად, თვალები ამენთო და ცნობისმოყვარეობისგან ავცმუკდი. 

- ყველანი ვერ შევეტევით, - ვთქვი ჩვენი კორპუსის მაცხოვრებლების ლიფტთან წარმოსათქმელი მაგიური ფრაზა.

დიახ, ეს სწორედ ის ლიფტია, რომელშიც არასოდეს არაფერი ეტეოდა. ამ კაბინაში არ ეტეოდა არანაირი გარდერობი, არანაირი საწერი მაგიდა თუ ტახტი. ვერაფრით შეტენიდი საწოლს, ვერც მაცივარს და პიანინოზე ხომ ლაპარაკიც ზედმეტია. ეტეოდა პატარა სავარძელი. ველოსიპედი ხან ეტეოდა, ხან ვერა. თუ შეძლებდი და დიდი ველოსიპედს სწორი კუთხით ააყირავებდი, მაშინ ეტეოდა. თუ არადა, კარი, რომელიც შენ უკან ძალიან სწრაფად თავისით იხურებოდა, არ მოგცემდა ექსპერიმენტის გაგრძელების საშუალებას. კარს თუ დიდხანს დაიჭერდი გაღებულ მდგომარეობაში, ისე გაიჭედებოდა, რომ საერთოდ აღარ დაიხურებოდა.

ცხადია, ცდა უშედეგო გამოდგა, რადგან კუბო კი შეატიეს როგორღაც, მაგრამ სხვა ვერავინ შეეტია და გარდაცვლილის ეული მოგზაურობა ლიფტით, მერვედან პირველამდე, სატანისტურ რიტუალს თუ არა, ცხედრის თავიდან მოშორებას დაემსგავსებოდა.

წარმოიდგინეთ, გარდაცვლილი მოძრაობს ზევიდან ქვევით, მარტოკა, ლიფტის კაბინით, რომლის კედლებიც აჭრელებულია სხვადასხვა რეკლამებით და უხამსი სიტყვებით:

„მარიშა ბოზია, დედას გეფიცებით, მე და ჩემი ძმაკაცი ვხმარობდით... აი ტელეფონი...“

უხერხულია რაღაცნაირად. მკვდრისთვის სულერთია, უბრალოდ, ნეშტის უხეშ გარე-სამყაროსთან შეტოვებაზეა საუბარი.

როგორც წესი, რეკლამები ლიფტში არ სჭირდებოდათ არც მკვდრებს და არც ცოცხლებს: თუ ამგვარად ნაპოვნი სანტექნიკოსის ტელეფონი ხანდახან ამართლებდა, მეძავის ნომერზე დარეკვისას, ხელში გვრჩებოდა ძალიან წესიერი ქალიშვილი - მსხვერპლი თავისი ვიგინდარა შეყვარებულისა, რომელსაც, მორიგი წაკინკლავების შემდეგ, გადაეწყვიტა შური ეძია გოგონაზე და ექცია ის წარმოსახვით ბოზად.

იხილე ვრცლად

Share Tweet Pin It +1

0 Comments

რუბრიკა პუბლიცისტიკა ძველი თბილისის კვლევა

მოცურავე წისქვილები | დათო ქარდავა

„მეწისქვილე - ახოვანი, მუდამ კეთილად მოღიმარი კაცი. შავ, პატარა ულვაშს აიგრეხდა, წისქვილს გახედავდა და ამაყად იტყოდა ხოლმე: ჩემი დედოფალი მღერის! მართლაც წისქვილი „მღეროდა“: ჭრიალებდა, ტლაშუნობდა, ბუბუნებდა და ამ ხმაურში მკაფიოდ მოისმოდა სარეკელას ზომიერი რაკუნი...“, - არჩილ სულაკაური, „წყალდიდობა“

„მოკაშკაშე მთვარე. მდინარე ტირიფებით დაბურული, მასზე გადაგდებული ხიდი. წისქვილი ისლის სახურავით. დერეფანში ზის მეწისქვილე და ფეხს იბანს. ჰაერი გაჩერებულია. ყველას რაღაცა იმედი აქვს“, - ნიკო ლორთქიფანიძე, „წისქვილი“

„მტკვრის გაღმა ერთიმეორეზე მიყოლებული, ჯაჭვით დაბმული წისქვილები ძველი გემებივით იდგნენ“, - არჩილ სულაკაური, „ბიჭი და ძაღლი“

„მე თითონ ჩემის თვალით ვნახე წისქვილი. შენი მტერი ჩავარდეს იმ ყოფაში, რა ყოფაშიაც წისქვილია. მკვდარსა ჰგავს საბრალო: დოლაბები შეჩერებულან, ბორბალი გაშტერებულა, სარეკელა თავდაკიდებული ცრემლსა ჰღვრის, ხვიმურს პირი დაუღია მშიერ გლახასავით, თითქოს იხვეწება – მაჭამეთ პური, მოწყალება მოიღეთო“, - ვაჟა-ფშაველა, „წისქვილი“

***

ტივის გარდა, მტკვარში „ბინადრობდა“ კიდევ ერთი საოცა­რი „არსება“ მცურავი წისქვილის სახით.

სანამ მტკვრის ენერგია ელექტროდენის გამომუშავებას დაიწყებდა, მდინარის მძლავრი დინება საუკუნეების განმავლობაში, ტურბინათა ნაცვლად, წისქვილის ქვებს აბრუნებდა.

ასე იყო მრავალი ასეული წლის განმავლობაში. ჯერ კიდევ შორეულ 977-978 წლებში არაბი გეოგრაფი და მოგზაური, იბნ-ჰაუქალი, ავტორი თხზულებისა „გზათა და სამეფოთა წიგნი“, წერდა:

„ქალაქი მდინარე მტკვარზეა გაშენებული. წისქვილები ტფილისში (ისე, როგორც მოსულში და რაკაში ტიგრსა და ევფრატზე) ნავებზე არის გამართული“.

მტკვარზე გამართული წისქვილის ქვედა ნაწილი მართლაც არაფრით განსხვავდებოდა ჩვეულებრივი ორნავიანი ბორნისაგან: ერთმანეთს დაშორებული ნავები იმაგრებდნენ უზარმაზარფრთებიანი ბორბლის ღერძს. ბორბალს, ცხადია, მტკვრის მძლავრი დინება ატრიალებდა, ხოლო იმისათვის, რომ დინებას არ გაეტაცა, წისქვილი ნაპირზე ჯაჭვით იყო დამაგრებული ისე, როგორც ეს არჩილ სულაკაურს აქვს აღწე­რილი „ჩუღურეთულ მოთხრობებში“:

„ჩვენი ეზოს კიდიდან მტკვარში შეჭრილი იყო აგურის სქელი კედელი. ამ კედელზე რკინის მსხვილი ჯაჭვით ება წისქვილი“.

წისქვილის ქვას, როგორც უკვე ვთქვით, უზარმაზარფრთებიანი ვერტიკალური ბორბალი ატრიალებდა. სწორედ ეს ბორბალი ამსგავსებდა მტკვრის მოცურავე წისქვილს მე-19 საუკუნეში გავრცელებულ ორთქლმავალ გემებს. შემთხვევითი არ იყო, რომ ცნობილ ქართველ დრამატურგს (ავტორს პიესებისა „ხანუმა“, „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“), ავქსენტი ცაგარელს, სწორედ ტფილისური წისქვილები გაახსენდა, როცა ფოთის ნავსადგურში პირველად იხილა ორთქლმავალი:

„ეს ბორბლიანი გემი იყო. ქალაქში წისქვილებს დიდი ბორბლები რომ აქვს, ორი იმისთანა ბორბალი ჰქონდა „ბაბუშკას“ აქეთ-იქით შუა გულზედ. ამ ბორბლებს მანქანა ამოძრავებდა და პატარა გემი სწრაფად გარბოდა ზღვაში“ (ავქსენტი ცაგარელი, „მოგონებანი (მუდმივი ქართულ დრამატიულ სცენის დაარსებიდან)“.

როგორც ჩანს, ამგვარი ვერტიკალურბორბლებიანი წისქვილები მე-19 საუკუნის საქართველოში მხოლოდ თბილისში გვხვდებოდა. გერმანელმა მეცნიერ-მოგზაურმა აუგუსტ ჰაქსტჰაუზენმა საქართველოში მოგზაურობის შესახებ დაწე­რილ თხზულებაში („საქართველოს შესახებ“) გაოცება ვერ დამალა, როცა სიღნაღში ერთ-ერთ ვიწრო, რომანტიკულ კლდო­ვან ხეობაში „უცნაურად“ მოწყობილი წისქვილები ნახა:

„ამ ხეობაში არის 20-მდე წისქვილი, რომელთა ქვები იმის მაგივრად, როგორც ყველგანაა, რომ ვერტიკალურად მდგომი ატრიალოს წყალმა (ზედა ან ქვედა მხარეზე ცემით), განლაგებულია ჰორიზონტალურად. რა იყო ასეთი გაუმართლებელი კონსტრუქციის მიზეზი, ვერ გავიგე. ტფილისში ვნახე წისქვილები ჩვეულებრივი კონსტრუქციის – დამდგარი ბორბლებით“.

წისქვილების გასწვრივ, მტკვრის ნაპირზე ხშირად იდგა თივისა და ნაკელის სუნი. აქვე ტრიალებდნენ ბორჩალოელი თათრები, რომლებსაც აქლემები დაეჩოქებინათ და ხორბლით გატენილ საცალოებს ხსნიდნენ. ზეზეურად თვლემდნენ კეხიანი ვირები, ხოლო უღლიდან გამოშვებული ხარები ზარმაცად იცოხნებოდნენ. იქვე ტრიალებდნენ ღონიერი მტვირთავები, რომლებსაც ხუთფუთიანი ტომრები ნაპირიდან წისქვილში ვიწრო ბონდით გადაჰქონდათ. სულ ბოლოს საფქვავი შეჰქონდათ მზისგან გამოფიტულ ნაცრისფერ ფიცრულში, რომელიც ნაპირისკენ მოქცეულ ნავზე იდგა. ფიცრულს გარშემო ბანი ჰქონდა, ხის მოაჯირით შემოვლებული. ბანი წისქვილის მეორე ნავზე გადადიოდა. მარჯვედ ირჯებოდა მეწისქვილეც, რომლის შრომა ასევე კარგად აქვს აღწერილი არჩილ სულაკაურს „წყალდიდობაში“:

„...სწრაფად მოხსნა ტომარას პირი და ხორბალი ხვიმირაში ჩაუშვა. მუხრუჭთან მივიდა, მარცხნივ მოაბრუნა. წისქვილის ბორბალმა ჭრიალი გაიღო, წყალი ატლაშუნდა, ვეებერთელა ქვა დატრიალდა და საპირედან ფქვილმა ალატში დაიწყო თოვა. ...სტეფანე ყურს უგდებდა სარეკელას რაკუნს, როგორც ექიმი ავადმყოფის გულისცემას, ისე ამოწმებდა წისქვილის ხმაურს, მერე გაიღიმა და გარეთ გარეთ გამოვიდა. ერთხანს კიდევ მიაყურა, წისქვილი მძლავრად ბუბუნებდა. „ჩემი წისქვილი მღერის“, – თქვა შვებით“.

სიმღერა, უფრო სწორად საქორწილო ლხინის ხმა გამოდის ვაჟა-ფშაველას წისქვილიდანაც: „დაიწყო ბორბალმა დორბლების, ქაფის აქეთ-იქით სროლა, წისქვილის ქვებიც დატოკდენ, სარეკელაც მოჰყვა რაკრაკს, თამაშობდა, ბუქნაში ამოდიოდა კოხტად, მოხდენილად, სწორედ ქორწილია წისქვილში: დაფი, ბუკი და ნაღარაც არის, ნეფე-დედოფალიც – ნეფე-დედოფალი წისქვილის ქვებია, ერთმანეთს რომ ეფშვნიტ-ექლიშებიან. მოვიდა საფქვავი: პური, სიმინდი, ფეტვი და სხვა და სხვა…“ (ვაჟა-ფშაველა, „წისქვილი“).

თუმცა, წისქვილი მხოლოდ საფქვავით ზურგდამძიმებულ თბილისელებს როდი იზიდავდა. იმავე არჩილ სულაკაურის თქმით, წისქვილზე გადასვლა უყვარდათ ჩუღურეთელ ბავ­შვებს, რომლებიც ფიცრულს უკან ხის მერხზე სხდებოდნენ ხოლ­მე და ოცნებობდნენ. თავს მეზღვაურებად წარმოიდგენდნენ და ბებერი, მოჭრიალე წისქვილიც ხშირად დაატარებდა ზღაპრულ ქვეყნებში...

„ოდესღაც ორ ხიდს შორის ოცამდე ასეთი წისქვილი ყოფილა ჩამწკრივებული“, წერს არჩილ სულაკაური, „მაგრამ მე ამდენი არ მახსოვს. ჩემ დროს ხუთიოდე წისქვილიღა ფარფატებდა ნაპირის გასწვრივ“.

მოგვიანებით, მე-20 საუკუნის 30-იანი წლების მეორე ნახე­ვარში, საბჭოთა ხელისუფლებამ ეს წისქვილებიც აიღო. 1951 წლის 21 იანვარს გამოსული გაზეთი „კომუნისტი“ სტატიაში „ბედნიერი ცხოვრება ჰყვავის ძველს კუკიასა და ჩუღურეთში“ წერდა:

„ბევრი რამ შეიცვალა. ქალაქის ერთ-ერთ ყველაზე ჩამორჩენილ იმდროინდელ უბანს ახლა მრავალი სიახლე ამშვენებს. აღარ არის მტკვრის სანაპიროზე საფრთხობელასებრ აღმართული დიდბორბლიანი წისქვილები. მათ ნაცვლად სანაპიროს საყრდენი კედელი აქვს მტკვარს გავლებული და მალე ბარათაშვილისა და მარქსის რეკონსტრუირებულ ხიდებს შუა ულამაზესი სანაპირო მაგისტრალი გადაიჭიმება.“

არადა, მტკვრის სანაპიროს რეკონსტრუქციის ერთ-ერთი მთავარი ინიციატორი, საქართველოს ცკ-ის მაშინდელი პირველი მდივანი, კანდიდ ჩარკვიანი ამტკიცებდა, რომ მტკვრის წისქვილების აღებას არავითარი კავშირი არ ჰქონდა სანაპიროებისა და ახალი ხიდების მშენებლობასთან.

„ეს გაცილებით ადრე მოხდა. 20-იანი წლების ბოლოს თბილისში საექსპლოატაციოდ გადაეცა ფქვილის მძლავრი ქარხანა – წისქვილკომბინატი. მტკვრის წისქვილებს საფქვავი გამოელიათ. ვინღა შეინახავდა ამ წვრილ დანადგარებს, რომლებზეც მარცვლის დაფქვა რამდენჯერმე უფრო ძვირი დაჯდებოდა, ვიდრე ფქვილის ქარხანაში? ეკონომიკის კანონები ყველაზე ძლიერი კანონებია. დრომოჭმული ტექნიკით შეიარაღებული საწარმოები მათი მსხვერპლნი ხდებიან, უქმი საწარმოს შენახვა მაშინ აზრადაც არავის მოუვიდოდა. ცუდი კი არ იქნებოდა, რამდენიმე წისქვილი სამუზეუმო ექსპონატად დარჩენილიყო, მაგრამ უნდა ვაპატიოთ რესპუბლიკისა და ქალაქის მაშინდელ მესვეურებს – ინდუსტრიალიზაციის მძიმე ამოცანებს შეჭიდებულებს, მათ ღია ცისქვეშ მუზეუმების გამართვისათვის არ ეცალათ“ (კ. ჩარკვიანი, „განცდილი და ნააზრევი“).

თუმცა, სწორედ მტკვრის სანაპიროს რეკონსტრუქციამ და სანაპირო ჯებირების ამოყვანამ გახადა შეუძლებელი მტკვარზე მოცურავე წისქვილების გამართვა. წისქვილებისა, რომლებიც 1785 წლის თბილისის გეგმაზე დატანილი აქვს პიშჩევიჩს.

წისქვილები გამართული ყოფილა ორთაჭალჰესის ადგილზე (თამამშევის წისქვილი), აბანოებთან, რიყეზე, გარეთუბანში. მე-19-20 საუკუნის თბილისში ასეთ წისქვილებს ნახავდით რიყეზე, ჩუღურეთსა და ვანქის უბანში. ისტორიკოს თეიმურაზ ბერიძის თქმით, გასაკვირი არაა, რომ იქვე, მუხრანის (ბარათაშვილის) ხიდთან იყო ქუჩები – წისქვილის შესახვევი და წისქვილის დაღმართი, რომელიც მტკვართან ჩადიოდა... თუმცა ასე იყო წლების წინ, როცა მოცურავე წისქვილს ერთადერთ საფრთხეს ადიდებული მტკვარი უქმნიდა, როგორც ეს არჩილ სულაკაურის ერთი მოთხრობის ფინალშია:

„წისქვილი ებრძოდა ტალღებს. წყალმა ბონდი მოარღვია და წაიღო. ახლა წისქვილს აწვებოდა მთელი ძალით. ტალღა ტალღაზე ეხეთქებოდა. ბანის მოაჯირი გადააწვინა და ისიც გაიტაცა. სახურავზე ვირთხები აბობღებულიყვნენ და შეშინებული დაძრწოდნენ.... მდინარეს წისქვილი მოჰქონდა, წისქვილი მოირწეოდა ურჩხულივით. ვეება ფრთების ფარფატით ახლოვდებოდა, წყალში მძიმედ ჩამჯდარი უფრო და უფრო ახლოვდებოდა“.

მტკვრის წაღებულ წისქვილს კიდევ მოუხერხებდა კაცი რამეს. თუ ვერ აღადგენდა, ახალს მაინც გამართავდა, მაგრამ რა შეუძლია ადამიანს, თუკი ძველი ქალაქის ადგილზე მბრუნავი თანამგზავრი დროის ულმობელმა დინებამ გაიტაცა?!

წყარო - დათო ქარდავა - „მტკვარი და მისი ორი ნაპირი“

იხილე ვრცლად

Share Tweet Pin It +1

0 Comments

რუბრიკა ძველი თბილისის კვლევა

ტფილისი, თფილისი თუ თბილისი?!

როგორ გადაწყდა სატახტო ქალაქის სახელის მართლწერის საკითხი

მსჯელობის შემდეგ კომიტეტმა კომისიის დადგენილება დაამტკიცა. ბ. თავმჯდომარემ მოაგონა კომიტეტს, რომ გადასაწყვეტია საკითხი: საქართველოს სატახტო ქალაქის სახელის მართლწერა.

კომისიამ ამ საკითხის გადაწყვეტა საბოლოოდ ვერ მოახერხა:

ხუთი წევრიდან 2 მისცა „ტფილისს“, 2-მაც „თფილისს“ და ერთმა „თბილისს“.

ბ. თავმჯდომარე აღნიშნავს, რომ „ტფილისი“ უნდა იწერებოდეს, ვინაიდან ასე იწერებოდა ძველიდანვე, მე-7-დე საუკუნიდან, ჩვენს წყაროებში. ასეთივე მართლწერა არის დაცული სხვა ერთა ენებში, რომლებთანაც დამოკიდებულება გვქონდა, მაგ. ბერძნებს, არაბებს, სომხებს და სხვათა. ჩვენ ახალ ეს მართლწერა რომ შევცვალოთ მაშინ როდესაც უცხოელები არ სცვლიან, უხერხულობა და შეუწყნარებელიც იქნება. სატახტო ქალაქის სახელი უნდა დარჩეს ისე, როგორც საუკუნეებმა გადმოგვცეს ჩვენ. რაც შეეხება ზედსართავის მართლწერას, იქ შეიძლება დარჩეს თფილი ან თბილი. ეს ორი საკითხი შეიძლება სულ სხვადასხვა იყოს.

ბ. აკ. შანიძე აღნისნავს, რომ იმ საკითხის გადაწყვეტის დროს, თუ როგორ უნდა დაიწეროს სატახტო ქალაქის სახელი, ჩვენ მით უნდა ვიხელმძღვანელოთ თუ როგორ იწერება ქართულში იმ სახელის ძირი. ძველად ამ სიტყვის ფუძე იყო ტფ. ასევე არის მეგრულ და სვანურ ენებში. მაშინ ასეთი გამოთმა ადვილად გამოიხატებოდა ხოლმე, ახალს ქართულში კი ეს გამოთქმა აღარ არის. ჩვენ ახლა გვესმის თფილი ანუ, თბილი. მისი დაკვირვებით „თბილი“ უფრო გავრცელებულია და ამავე ფუძით უნდა იწერებოდეს სატახტო ქალაქის სახელიც. რადგან უფრო მოსახერხებელია ორივე შემთხვევაში ერთი და იგივე ფუძე ვიხმაროთ, ჩვენს გეოგრაფიულს სახელებს ახსოვთ ასეთი მართლწერის ცვალებადობა. მაგ. ძველად ქუთათააი - ახლა ქუთაისი, ქრცხინვალი ახლა ცხინვალი და სხვა.

ბ. თ. კიკვაძე უარყოფს თითქოს „თბილი“ უფრო გავრცელებული იყოს. უმეტესი ნაწილი ქართველობისა გამოსთქვამს „თფილი“: თუ ახლა ტფილისი მკვდარი ფორმაა და მისი დატოვება არ შეიძლება, მაშინ უკეთესია გავამეფოთ ფორმა თფილისი.

ბ. ს. გორგაძე არ ეთნხმება ვითომე თბილისი უფრო გავრცელებული იყოს. პირიქით, როდესაც ის მუშაობდა კომიტეტის დავალებით თავის მოხსენებაზე „ლიტერატურული ქართულიდან“ და ისტორიულად ირკვეოდა რომელი ფორმა უფრო ადრე შეგვხვდება მწერლობაში, აღმოჩნდა, რომ თფილი, თფილისი, უფრო ადრეა ნახმარი. შემდეგ ორივე ფორმა თფილისი და თბილისი შეგვხვდება. რაც შეეხება ხალხში გავრცელებას, იგი ამტკიცებს, რომ ხალხში თფილი, თფილისი გაცილებით ხშირად იხმარება. ძველად იწერებოდა ტფილისი; აქ ფონეტიკურად „ფ“ ზედგავლენით „ტ“ შეიცვალა „თ“ - ასეთი მოვლენა ბუნებრივიც არის და ხშირიც: თუ თბილისს მივიღებთ ვერ აღვნიშნავთ საიდან გაჩნდა „ბ“.

ბ. ტ. ახვლედიანი მომხრეა ისტორიული ნიადაგის და სრულიად მისაღებად სთვლის ვწეროთ სატახტო ქალაქის სახლი „ტფილისი“ ამის დასამტკიცებლად გარდა იმ მოსაზრებებისა, რომელიც მოიყვანა ბ. თავმჯდომარემ, კიდევ ის არის რომ ფონეტიკურად საკუთარი სახელები უფრო დიდიხანი სძლებენ უცვლელად. შეცვლა მაშინ შეგვეძლო თუ ახლანდელს დაობისათვის ეს ძველი გამოთქმა შეუძლებელი შეიქნებოდა. მაგრამ ჩვენ ამას არ ვამჩნევთ. გამოთქმაში ერთგვარი რყევაა „ტფ“ – „თფ“ ისე რომ გამოთქმა „ტფ“ არ არის სრულიად მოსპობილი. და შეგვხვდება კიდეც ხოლმე ქართულში მაგ. ლატფარი და სხვ.

ბ. მ. კონიაშვილი მომხრეა ზედსართავის და სატახტო ქალაქის სახელის გამოსახატავად იხმარებოდეს ერთი სახელი. რადგანაც უფრო გავრცელებულია თფილისი, ამისათვის ქალაქის აღსანიშნავად შემოვიღოთ თფილისი.

ბ. დ. უზნაძე მომხრეა სატახტო ქალაქის აღსანიშნავად დარჩეს ისტორიულად მიღებული სახელი „ტფილისი“ ხოლო რაც შეეხება ზედსართავს; უნდა აღინიშნოს, რომ ორივე ფორმას „თფილი“ და „თბილი“ ერთნაირი უფლება აქვთ, როგორც ერთნაირად გავრცელებულებს. ზეპირი გამოთქმით გადაჭრით უპირატესობას ვერ მივცემთ ვერც ერთს, ხოლო დაწერის მხრივ ჩვენ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ თბილი უფრო ადვილი ფორმაა.

ბ. აკ. შანიძე აღნიშნავს, რომ „ბ“ თბილში შეიძლება იყოს უფრო ძველი („ტბილისი“), რადგანაც მეგრულში არის „ტიბუ“, ისე, რომ პირვანდელი სიტყვის ძირი შეიძლება იყოს „ტბ“.

ბ. ვ. ბერიძე აღნიშნავს, რომ „ტბ“ ახალს ენაში შეიცვალა „თფ“. ეს როგორც ეტყობა მოთხოვნილებაა ხორხისა და ამისათვის ორივე შემთხვევაში უნდა იწერებოდეს თფილი, თფილისი.

მსჯელობის შემდეგ კომიტეტმა გადასწყვიტა სატახტო ქალაქის სახელი იწერებოდს ძველი მართლწერით „ტფილისი“ / ხმა მისცა 14 - წინააღმდეგ 6/ ზედსართავის გამოსახატავად იხმარებოდეს თბილი / ხმა მისცა 7; თფილს მისცა 4/


(ბ. ივ. გაჩეჩილაძის „გრაფიკები“ 6. I I921 წლ. გამოცემა ქ. ტფილისი. ნებადართულია, როგორც სახელმძღვანელო სკოლებში სახმარებლად.)

იხილე ვრცლად

Share Tweet Pin It +1

0 Comments

რუბრიკა ვიდეო

სამარცხვინოდ განათებული თბილისი | ლადო ვარდოსანიძე

დღეს ძველი თბილისი სამარცხვინოდაა განათებული.

მენტალურ პრობლემასთან გვაქვს საქმე. 

სახლი შიგნიდან უნდა ანათებდეს და არა გარედან იყოს მინათებული.

სამარცხვინოდაა განათებული ქართული ეკლესიებიც. ღამით, თითქმის ყველა ეკლესია თავმოკვეთილია -  ყელი განათებულია, გუმბათი - არა. ეს აბსოლუტურად ცვლის სტრუქტურას.

იხილე ვრცლად

Share Tweet Pin It +1

0 Comments

რუბრიკა არქიტექტურა ფოტო-ამბავი

ლავრენტი ბერია და ჩელუსკინელების ხიდი | ალექსანდრე ელისაშვილი

ერთი საინტერესო ეპიზოდი თბილისის ხიდებთან დაკავშირებით:

1935 წელს, საბჭოთა საქართველოს მმართველმა - ლავრენტი ბერიამ, ჩელუსკინელების ხიდის სიმტკიცის შესამოწმებლად, ხიდზე მძიმედ დატვირთული ავტომობილები და ტრამვაის ვაგონები დააყენა. 

ამ დროს მის ქვეშ ხიდის ინჟინერი და კონსტრუქტორი იდგნენ.

იხილე ვრცლად

Share Tweet Pin It +1

0 Comments

რუბრიკა ხმები

საფლავის ქვა | ხმა #1


საფლავის ქვა | ხმა #1

კვირა. 

08:51 

ვარკეთილი, ზემო პლატო. 

შავოსანი, ჭაღარა მოხუცი სათვალით: 

- ბებო, საფლავის ქვებს სად აკეთებენ აქ?

იხილე ვრცლად

Share Tweet Pin It +1

0 Comments